W MROKU GWIAZD
STRĄCENI Z NIEBIOSÓW

"Za karę będę na okropnej skale
stróżował stojąc - bez snu i bez ruchu -
jęk niczyjego mój nie dojdzie słuchu".
(Eschylos)

KOLOSSEUM
Ruinom podobne serce moje - ruinom ogromnym i bezkształtnym.
Mrok otulił rany moje, po lazurowych wschodach prowadzi mię zaduma w gwiazdy.
Orionie - bracie mój - w purpurowym zarzewiu wulkanów czytający księgę przeznaczeń –
i Ty, siostro moja, Andromedo, przykuta do skał -
i Ty, łamiąca dłonie Kassjopeo, której córę wzięło na pożarcie złe bóstwo - miłość -
i Ty, Perseuszu, coś ujarzmił obłąkane loty swojej wyobraźni -
i Ty, Liro - i Ty, Orle - i Ty najbliższa nam grzywo Centaura -
- - o gwiazdy magowie, składający hołd wiekuistemu
Sercu! wzmocnijcie chlebem aniołów mnie - najciemniejszego z tułaczów po otchłani.
Męczennicy, których krew użyźnia bryłę ziemi - dziewice,
niewinniejsze od lilij - młodzieńcy, dzielniejsi od posągów -
rozżarzcie serce moje w trybularz wonności.
I wy, Geniusze, tworzący wszechład - ogień - wodę -
powietrze i ziemię - eter - gwiazdy i przeznaczenie gwiazd -
świeczniki boże siedmioramienne - skrysztalcie mię w klejnot wiedzy, na czarny węgiel
rzućcie iskrę objawień.
Aniołowie - otom dzwon zaryty w piasku, - na wysokich górach postawcie mię braciszkowie
moi, abym dolinom opętanym w mroku zwiastował Ducha Pocieszyciela.
O ruiny serca mego, ogromne i bezkształtne w mroku -
poryte wąwozami cieniów, które nie wiem dokąd zawiodą -
pełne więzień i klatek na potwory, łańcuchów - pordzewiałych od krwi i od łez -
- - Czarodzieje filtrują jady w przysionkach mych –
handlarze brązu rozkopują łono moje -
niewolnice kupczą wdziękiem Afrodyty -
dumna młodzież rozpędza rydwany dokoła cyprysowych alej -
lecz łasice gryzą się w ciemnościach, a świerszcze sykają nad upadkiem –
i tylko gwiazdy wświecają się w sznur obłąkanych nieskończonością okien –
a niebiosa rozwinęły się nade mną jako szafirowe żagle.
O przedwieczne rodzeństwo - aniołowie, geniusze i święci
- dźwignijcie księżyc z fali morza zamarzłego - niechaj
cyprysy moje napełni szmerami proroctw.
W ciemności schodzi duch mój - w ciemności roztęczone
od szronu gwiazd - łyskające kopułą czarodziejskiego zamku,
gdzie białe rumaki strącane są w głuche jeziora - a w fosforycznych
grotach ucztują widma
potępionych.
Tysiącoletnie drzewa rozpaczy nurzają się w lodowych zatorach, płyną
szeleszcząc ku
bezdennym wirom - nad mglistym wyżłobionym lejem Anioł śmierci waży się w krwawym
płomieniu, niby dogorywająca na wieży latarnia.
Stało się -
zapadły pode mną niebiosa - kępa kwiatów pod stopą
kamiennego olbrzyma i mrok zgęstniał dokoła.
A nad głębiami Duch - gasi gwiazdy - i rozżarza wizje,
świetniejsze od gwiazd.

ORLAND SZALONY

Kwiat purpurowy marznie w lodowni
w upiornych snach -
dusza się błąka z zarzewiem głowni,
by odgnać strach.
Tam - na Golgoty krzyżu zawisnął
skrwawiony kruk -
harfa gra cicho - skrzydłami błysnął -
u Jego nóg.
A więc ty dziki śmiechu zwątpienia
składasz Mu łzy?
lecz to kość ludzką gryzły wśród cienia
zgłodniałe psy.
***
Hej, z maurytańskich śpiewnych sal
wybiega do mnie hurysa -
czarny płomienny jedwabny szal
z nagiego łona się zwisa.
Cyprysy - księżyc - fontann szmer -
zaczarowane ganki -
oddałem wszystkie gwiazdy sfer
za uścisk - Maurytanki
***
Newady śnieżne zimne szczyty,
gdzie orły z wrzaskiem krążą głodne,
sosen pachnących malachity,
mórz turkusowych szlaki wodne -
- widzę - czerwony mam puginał
i krwi na ciele moim plama,
gdym ją w uścisku już przeginał
ona o śmierć prosiła sama.
***
Na szafirowej snów głębinie toną żałobne gwiazd mych łodzie. A cień olbrzymi jest na wodzie od chmury, która za mną płynie. .................................................... Oh, w ciemnym borze słowiki nucą – oh, na przestworze gwiazdy! Polecę – polecę – polecę – i umrę – u Twoich nóg – w głębokiej zimnej rzece – śniąc, że u Twych nóg. Dusza jak płomień biały przez morza leci w dal – ja rycerz Boga – lecz o skały zmiażdżyłem święty Gral. W przydrożnej wisiał iwie skrwawiony za mnie Mistrz – ja mam ran więcej! – orły żywi? mym sercem – burzo świszcz! *** Ach, w modrzewiowym dworze, gdzie na kominku płonie żar, (obroń tej myśli, Boże!) podejdę w ciemny jar – – – wilkołak! będę pił twą krew – i twoje dziatki – – wydrę im z trzew ten jęk – co serce opiekielni – matki! – – – Zawyje wicher, zawierucha – i ujrzysz mojego ducha, jak twojego męża głowę będę wlókł – i uderzę nią o przydrzwia brązowe. .................................................. i ujrzysz mię wśród zamieci, jak będę go wlókł i krwawił – i wyć będziesz – ty – i twoje dzieci a szatan będzie z borów błogosławił tej mocnej – jak śmierć – zemście. CZARNE XIĘSTWO Pną się we mnie czarne kwiaty – złote kwiaty, krwawe kwiaty. Nim Adonai przeklął Kainowe plemię, w ogniach Mocy i Tronów – i z kryształowych dzwonów płynęły w rajskich melodiach na ziemię. Ach, moich szaleństw złowieszcze bachmaty wichrem spadających komet uniosły mię w zamek Chimery – gdzie na krzyżach rozpięte ciała męczonych Andromed i niemych Sfingów twarze wniebowzięte. (... fosforycznie przyświecają w studniach głębokich – jednookich olbrzymów do się zapraszają...) Na rubinowym szczycie, oplatana w liany zodiaków i w sennych mgławic protosfery – ta Jeruzalem piekielna. Jako płonące świeczniki żarzą się wichrem rozszumione cedry. Wśród kolumn czarnych olbrzymiej katedry zaklęta postać leży Bereniki. (...a hymn jej grają zimowe bezdroża – a skrzydła nad nią roztaczają Samumy...) *** Pośród nocy miesięcznej przez bory orszak magów płynie w adoracji – nad słoniami złota kiść akacji – to królowie wyklętej Gomory. W tańcu zwiewnym czarne bajadery lśnią skarbami podziemnej Golkondy – na warkoczach skrzą gwiazdy, drżą szmery, jak kwiat mango w ściskach anakondy. Wrzask tympanów, brzmią dzikie litaury od pochodni goreją świątynie – to na Olimp się wdarły Centaury i w zadumie patrzą na boginię: (a hymn jej grają zimowe bezdroża – a skrzydła nad nią roztaczają Samumy). Nad cysterną – wśród gorącej splątanej zieleni kwiat niewoli brudną krwią się mieni i zatapia w mrok siny swe łona – duch za kratą wytęża ramiona. *** Kiedy w rajskim dziwnym śnie, kołysany szeptem tulipanów, w mgły srebrzyste przyoblokłem Cię na dalekiej wyspie Oceanów (w dziwnym rajskim śnie) – szafirową w ogniach różę wydałem z mojego łona i łzy szczęścia w gwiazd wichurze przetopiłem w blask Oriona – ach, ujrzałem Cię: przeze mnie wyśnioną, przeze mnie na wiek potępioną. Bóg mściwy wyrwał ten mój serca kwiat i wśród jaskiń księżyca pustyni duchy wężów się wzniosły w las pinij – a ze skał niebosiężnych gdzie był chram patrzył na mnie fosforyczny zimny gad – ze skał, gdzie się tuli śmierć do bram. *** Ponad głębiami czarnych wód leżę w bezchwiejnym cichym śnie i marzę – że ty przyjdziesz mnie tam strącić – w swój piekielny gród. Na uczcie króla Baltazara sfałszował mag żydowski Daniel jej złote imię Upharisim. A imię znaczy: – nieśmiertelny – i bogom równy! – zejdź w zimny wilgny loch kościelny – i zabij tę, co w trumnie śni – – Mené – Mené – co w mroku lśni – – jej duszę – serce twe – – Mené – Mené!.. – a ja Cię wzniosę – bóg piekielny – – ponad aniołów czyn nie dokonany – ponad najgłębszą z gwiazd – o której mędrce marzą i szatany... O pani konających, nasyć oczy moje. LUCIFER Jam ciemny jest wśród wichrów płomień boży, lecący z jękiem w dal – jak głuchy dzwon północy ja w mrokach gór zapalam czerwień zorzy iskrą mych bólów, gwiazdą mej bezmocy. Ja komet król – a duch się we mnie wichrzy jak pył pustyni w zwiewną piramidę – ja piorun burz – a od grobowca cichszy mogił swych kryję trupiość i ohydę. Ja – otchłań tęcz – a płakałbym nad sobą jak zimny wiatr na zwiędłych stawu trzcinach – jam blask wulkanów – a w błotnych nizinach idę, jak pogrzeb, z nudą i żałobą. Na harfach morze gra – kłębi się rajów pożoga – i słońce – mój wróg słońce! wschodzi, wielbiąc Boga. *** Mój duch łańcuchem skuty do ziemi zwisa się w przepaść piekielnych łon, a kiedy targnie skrzydły dźwięcznemi głuche się echo ozwie jak dzwon. U stropu mego gwiazda się żarzy [serce me niegdyś kochało ją] w przeanieleniu złotych witraży ona się moją syciła krwią. I znowu płynie gwiaździsta rosa pocałunkami morderczych zórz – oh, duszo moja, – oh, me niebiosa rzućcie swe płomię w toń zimnych mórz. Nie pragnę słońca – osamotniony – z krzykiem złowieszczym upiornych snów, bogowie mogił – jam był pojony jak wy – ambrozją – i mlekiem lwów. Organy grają Requiem żalu, organy grają Centaurów zgon, jak Damajanti płacze po Nalu, tak burze, wichry, grady i szron – wieczne są we mnie, jak łzy w opalu. MELANCOLIA Żyje we mnie jakiś głuchy płacz – jakiś szloch i płacz żyją we mnie – niby w grocie kropel wieczny szmer, monotonnych kropel tajny jęk. Ach, to pewno przez zbójców zamkniona ze złotymi włosami królewna, (kasztelanka lub może pasterka) – z pól słonecznych, zielonych porwana, zapomniana i w grocie zamknięta i na ostrych się głazach krwawiąca, złotowłosa mej duszy królewna. Łzy jej płyną jak zimne opale – łzy jej płyną wśród nocy bez końca i w kryształy się lodów zwisają – w zamyślenia wiszące kryształy. Raz przypełznął za szmerem do groty – wąż kusiciel tych głuchych podziemi, usta chciwie przyłożył do zdroju, lecz się wzdrygnął przed blaskiem nieznanym. A wtem ujrzał w szafirach królewnę – i swe oczy głębokie, zielone – swoje oczy widzące w ciemnościach utkwił w bladą płaczącą królewnę – i mądrymi oczyma pocieszał i prowadził ją w otchłań głęboką – fosforycznie oczyma przyświecał – i prowadził ją w otchłań głęboko. Aż pod ręką skrwawioną, co szuka w mroku oparcia, grać poczęły jak dzwony bólów zamarzłych kryształy: chór wyklętych pielgrzymów nuci pieśń grobu świętego, tarcze błyskają, miecze – wśród kolumn czarnych bazaltu – wstają z grobów olbrzymy – szał rozpędzonych rumaków niesie ich w ogniach kłębiących przed gniewny w piorunach Majestat. Nagle śpiewy zamilkły – głucha rozwarła się otchłań – widać wśród ścian obślizgłych mgłą wirujące jezioro. I na zwilgłym grobowcu drżąca spoczęła królewna, w otchłań patrzy bezgwiezdną – w świątyń zagasłych jezioro. Wtem ją mocne ramiona objęły w krzyku bezdźwięcznym i uniosły nad otchłań skrzydeł sześcioro i ujrzała cudowną w blasku miesięcznym – twarz Lucifera. *** Oto mej duszy świątynia – z czarnych, jak miłość, marmurów, gdziem lud spiżowych posągów zaklął nad głębią rozpaczy. Niech wicher morski gra, niech strąca lwów – Poskramiaczy w płynny wulkanów żar – w ogniowy pałac Ahurów. u napowietrzny most z bolesnych krwawych stygmatów między górami na morzu, jakoby nici pajęcze – i tu Cię będę niósł, jak chmura porwaną tęczę, na ten najwyższy cypl – w zorzy polarnej dwóch światów. I Tobie oddam regiony, co w skalnych zboczach mej duszy, jak ametysty lśnią: sny prerie; sny jak miesiąc w borze, tę ścieżynę modlitwy, którą szedł Chrystus raz w mroku. A dla mnie to bezbrzeżne kraterów gasnących morze, upiory świateł, wieczność, której już nic nie poruszy – chyba ten Bóg – co przyszedł mię potępić – w Twoim wzroku. KAIN Wyszła mi z boru – w złocie warkoczy z twarzą indyjskiej Bogarodzicy – w błękitnych iskrach – w srebrnej przeźroczy – nadksiężycowej wieszczka świątnicy... Ach, rozkochały się w niej moje tęskne oczy – ach, – i zabrzęczał łańcuch mej ciemnicy. Jak wulkan krwawy w łonie Arymana, jak Samum, gdy się wichrami rozuzda – tak we mnie otchłań – gwiazdami przetkana leciała w państwo słoneczne Ormuzda. Ach, rozkochały się w niej moje tęskne oczy – ach, i zabrzęczał łańcuch mej ciemnicy. Nie wzbraniał mi jej smok, żelazna wieża, zdradny labirynt ni królewskie ramię – miłość zwycięży wszystko – wszystko złamie – ale nie miłość drugą do pasterza. Więc Śmierć przyzwałem – i śmierć odtąd żyje i wszechświat cały grobowcem przywarła – – – – czuję mdły powiew – – – – w oczeretach gnije – – z tęsknoty – u nóg mych – umarła. Na pustej trzcinie rozpiąłem jej włos – nad śniącą rzeką schyliły się drzewa – wiatr cicho płacze – ptak mogilny śpiewa – to los mój – los!... głębiny tajne pruć – milczenia głuche mącić – jako stracona łódź od brzegu się odtrącić – mieć gwiazdy – gwiazdy rzucić – i tylko piosnkę nucić – to los mój – los!... *** Magia mej duszy niechaj Cię wywoła z zarzewia komet czy z mroku przepaści – przyjdź – ustroimy w lotus nasze czoła i gibkie ciała nasze nard namaści. Pachną mi dziwnie Twoje złote włosy, jak prześwietlone senne kłosy. Twych oczu lazur, jak górskie jeziora, w których się pławi czarna sykomora. A Twoje usta, pachnące jak róże – chłodne – jak płomień zaklęty w marmurze. W ogrodach piersi kwitnące jabłonie, jakoby księżyc w mgieł srebrnych oponie. Biodra toczone ze słoniowej kości, jako indyjska świątynia miłości. O przyjdź – na liściach zwiędłych piszę ten sen mój obłąkany – rzucam je w strumień łez moich wezbrany – niechaj w anielskie odpłyną zacisze – – Ale mi włócznią swą miedzianą potrząsasz – i groźna jak mrok – rozdzierasz serce moje – czarną pianą dysze mi toń – ja pieczar tych smok – weź moje skarby i Twe zimne serce – opasz – niech błyszczy! Szmaragd Ci wspomni te zielone łąki, po których szliśmy strojni w asfodele – rubin – czyśćcowe jeziora rozłąki – i miłość, którą oddałaś w kościele innemu – a diament – moje serce dumne, stopione w ogniach i rzucone w trumnę. Na czole Twoim płomień chryzolitów, abyś widziała gwiazdy konające – ortoklast zimny, smutny jak miesiące zamrozi w oczach Twoich sen błękitów. Ale ci jeszcze składam te szafiry i perły jak chmury bezdomne, i krwawej jaszmy obłąkane wiry – na znak, że Ciebie nigdy nie zapomnę – pierścień Ci włożę z mrocznych karbonatów, bo się spotkamy – za progiem tych światów. *** Kiedy Cię moje oplotą sny – jak białe róże – nie bój się kochać – ja – i ty w nieba lazurze. Ziemia, jak echo minionych dni, grające w borze, a nasze duchy wśród martwych pni wieszają zorze. Serce mi splatasz koroną gwiazd, hymnem warkoczy – pode mną góry, wieżyce miast – nade mną – oczy. Dziwnie się srebrzysz, aniele mój, w tęczowym piórze – fontanny szemrzą, gwiazd iskrzy rój wonieją róże... *** Jest serca kraj na modrej morza fali, gdzie Centaur dzikiej poucza mądrości, gdzie bór indyjskie rozwiesza wonności i w wodospadach rzeka się krysztali. Tam żyjesz Ty – i Bóg mi Cię zazdrości – weźmie Cię – gdy serce moje spali. *** Błękitnym echem letniej żarzy, szumem kwiecistych traw – głęboko na dnie lśni i marzy w czarze krateru staw. Podziemnych duchów serce szklane gra Bogu dziwną pieśń – jak Anioł dumne, nieskalane przez łzy ni pleśń. Tu chciałbym marzyć w noc gwiaździstą, na czole mieć Twą dłoń – i zejść przed jutrznią w uroczystą głęboką zimną toń. Lecz wiem, że wznosząc nad anioły rajów Ci oddam moc – sam w głuche muszę iść padoły w głęboką zimną noc. *** Na księżycu czarnym wiszę patrząc w gwiazd gasnących ciszę. W mroku dumnym i bezgłośnym ze strzaskaną harfą snów płynę – szukam jej – nie odnajdę już. INFERNO Wichry i dżdże – niebo od gromów rozdarte, węże błyskawic i wycie szatanów – duch mój zgnieciony głębią Oceanów szyderstwem kłuje swą zastygłą wartę. – Ha, Belfegorze! doli twej zazdroszczę, bo ogień chłonąc, jak ptak nieśmiertelny – światów gasnących bard, książę udzielny – w Ławrach swych grzebiesz mar anielskich moszcze. Skrzył fosforycznie, choć mróz lodowaty ścinał me żyły. I wyciągnął skrzydło i pot uronił na żelazne kraty – syknęły z bólu – i pękły. Straszydło wszponia się we mnie swym wzrokiem bez powiek i szepce: masz mnie – jam twój skryty człowiek. ANANKE Gwiazdy wydały nade mną sąd: – wieczną jest ciemność, wiecznym jest błąd. – Ty budowniku nadgwiezdnych wież – będziesz się tułał, jak dziki zwierz, – zapadnie każdy pod tobą ląd – – wśród ognia zmarzniesz – stlisz się jak lont. A gwiazdom odparł królewski duch: wam przeznaczono okrężny ruch, mojej wolności dowodem błąd, serce me dźwiga w głębinach ląd. Poszumy płaczą mogilnych drzew, lecz w barce życia płynie mój śpiew. Ja budowniczy nadgwiezdnych miast szydzę z rozpaczy gasnących gwiazd. KALLYPSO Oh, brylantowe iskry na czarnym szafirze niebiosów – oh, serca mojego łabędzie... grobowce straszą mnie, cyprysy w kirze, a jego nie ma, nie będzie... Lira mi pękła na grani ołtarza gdybym chciała serce wypłakać swym śpiewem, Na górach pali się wulkanów żarza, jak kiedy leżał rozbitek pod drzewem. W brązowej twarzy, okolonej mrokiem, paliły się oczy straszliwe: skrzydlate słońca gdzieś w jarze głębokim, dumne, szalone, złe a razem tkliwe. Raz – kiedy Centaur konał z mego noża – (poznaję teraz – kara boża...) Agralu! owoś pędził obłąkany po kamienistych puszczach i uroczną pieśnią zakląłeś gwiazdy, Kocytu szatany, abym ja była z tych, co w mękach nie śnią, powieki mając kleszczami obcięte – dni moje – jako trawy zżęte... Bóg mi się zjawiał w czerwonym piorunie, za miłość moją darząc tron z niebiosów – lecz jam wolała wśród lilij i wrzosów słuchać rapsodu na śpiżowej strunie: noc – pożar – wyrżnięte narody i obłąkane widziadłem dziewice... Leciały do mnie duchów korowody za swą królowę biorąc – Osmętnicę; więc czarodziejskie tworzyłam im raje – kwieciste, wonne zapomnień ruczaje. Był zmierzch. A na dnie groty gwiazdy się w jeziorze złociły, jak połamane w hieroglif miesiące – on – na samotnej skale, wychodzącej w morze płakał – i słowa rzucał gorejące – krzyk przeraźliwy, niby orła w klatce – wnętrza zadrgały we mnie – a już w matce. ...Płyń! do ojczyzny tęsknisz pewnie – płyń!... nogi całowałam rzewnie. Z wichrem poleciał w burzliwej zawiei straszydła ścigać i lądy nieznane, Fal słucham morskich, zapatrzona w pianę, jako w trujący blady kwiat nadziei. O ty, co zimne okrążasz padoły samotny ogniu! w zagrobowej ciszy siejący marzeń srebrnych asfodele – oto ofiarne ci składam jemioły – powiedz tej Mocy, która serc nie słyszy, że tak się zetli, jak serce – w popiele. KORSARZ Żywiołem mowa huragany wód. Lecz pomnę, żyłem nad brzegami rzeczki, poiły wonią mnie drobne kwiateczki i wierzb otaczał pieszczotliwy chłód. Migały rybek szybujące strzałki, jak pierś kobieca świecił piasek miałki – woda szeptała: baw się ze mną, baw... Wtem usłyszałem nade mną w purpurze orły lecące piersią przeciw chmurze, jak przeciw Persom para greckich naw. I szał mnie porwał – i miecz zardzewiony rzuciłem w serce kochanki wyśnionej – i biegłem w puszcze, choć słyszałem jęk. A Bóg mnie przeklął. Ja przekląłem Boga. Odtąd me serce nie zna, co jest trwoga i mowy innej, nad fal ciemnych dźwięk. Na skałach leżał okrętowy tram. Topór do ręki. Wypłynąłem śmiało słońcu naprzeciw, co jeszcze nie wstało. Nade mną orły dwa. Ja człowiek – sam. *** Tak jestem smętny, jak kurhan na stepie – a tak samotny, jak wicher na morzu – a tak zbłąkany, jak liść na bezdrożu – a tak zwinięty, jak połoz w czerepie. Straszą mnie widma i tajemne zbrodnie, śpiewają rajów skrzydlate Ahury – gdybym rozedrzeć mógł na sercu chmury rzucałbym gwiazdy sercom bezpodobnie! Gdybym ja nie był druid skamieniały, bóg bez wieczności i król bez korony – gdybym ja nie był ptak morski szalony – gdybym ja nie był od męki sczerniały, gdybym ja nie był jak śpiew na mogile – powiódłbym – na Termopile! *** W zaczarowanym lesie, pełnym jaśni błądzą głębokie cienie, pełne łez – ach, serce moje drży od łez, jak dziecię przerażone w baśni. Na śniegu złote lśnią kaczeńce, lilowy szafran, blady szczaw – słońcu się kłonią: my straceńce, lecz Ty nas w róży świetnej zbaw. A słońce szydzi na lazurach: powiędną róże, zmierzchną bzy – lecz ja was pomszczę w ciemnych chmurach dobędę piorun z waszej łzy. *** Nade mną leci w szafir morza obłok, pojony mlekiem gór – nade mną śpiewa ptaków chór – motyl, kochanek lilij łoża... A ja pod mrokiem łzy-kamienia sączę swój ciemny jad, – lecz śmiać się będę z przerażenia tego, kto zerwie kwiat. *** Rycz burzo! wichrze, potargaj te sznury, w których mię dławi nędzny karzeł – ziemia – i rzuć na przestwór, gdzie duch się oniemia w kabalistyczny poemat natury. Mroku podziemny! Twe głuche urwiska wiodą mnie w grobów zapomnianych szpaler – ja – Prometeusz przykuty do galer – lękam się zimnych gwiazd urągowiska. Ogień tajony serce moje kruszy, jako lodozwał granitową skalę. Pelion na Ossę! morze rozszalałe, wulkany, słońca na zdobycie duszy – i cóż posiadłem? kwiat z niebieskich pól – cichy, bezkresny – niepojęty ból. KRÓL W OSJAKU „Lew się ducha we mnie sroży i rzuca się i rwie ludzi wprzód, nim się rozum obudzi”. Łuną rozpaczy zażegając sioła zbiegłem, żywota nie chroniąc przed tużbą. Innego nie chcę, prócz ciszy, kościoła, fałszywcom nie chcę być swakiem, ni drużbą – niechaj nas morza przedzielą i step – w miejsce korony wdziałem wilczy łeb. Polszcza... kochałem ja się w twych rumieńcach, którymi zorza wschodziła zza boru – i w twoich złotych warkoczach i w żeńcach – i w łyskawicach letniego wieczoru, i w ryku żubrów, idących na spój... od szlochu pęknie pierś... Boh mój! Przez ducha mgły i w zbroic chrzęście widzę ten cudny gród – w sadach wiśniowych i w złocie. Tutaj zdobyłem cześć – i tu straciłem szczęście – tu greckiem wino lał bogini mej – Tęsknocie – tu Antygony cień ślepy mi przyzwał Mag – i tu wśród ciemnych burz słuchałem dzikich sag. Hej, przy księżycu srebrnymi podkowy zmiatałem kowyl z drużyną po stepie... Hej, znawały mnie panieńskie alkowy, bo serca rubin pieśniami rozszczepię! ja prosty rycerz – bard słońca i pól więcej zdobyłem królestw, niźli – król. Raz – osaczywszy połowieckie wieże zsiadłem, rannego mając tabuńczyka – a słońce krwawe już otwarło dźwierze, przez które dusza Bogu się wymyka; a na kurhanie stary Bojan grał – miedziane struny wieszczą pieśnią rwał. I zmilkł. Ujrzałem olwijską kniaziównę na koniu w cwał lecącą z Czarnomorza – Stanęła, klęka. Oczy gwiazdom równe wbija mi w serce, mówiąc: „ta krwi zorza – to moje władztwo! zgliszcza – to mój dom! biegłam – monachów mając z nożami – lub srom:”. Com odrzekł – nie wiem, bo chóry Eonów już mnie objęły w grające pierścienie – i blask poczułem, jak jeden z tych Tronów na których gwiezdne oparł Bóg sklepienie. Szliśmy – tęczami obryzgani ros z kurhanów leciał dziwny – rajski głos. Lecz któż, o Panie, zmierzył Twe krawędzie i wieczność morza przelał do swej dłoni? Któż wie, co było – i któż wie, co będzie? za spadającą gwiazdą któż pogoni? Pani! jedyna moja – wszechświat w Tobie poznałem, bom go ukochał przez Ciebie! i jeśli teraz żyję smętny w grobie, to z wiarą, że się ocknę w Twoim sercu – w niebie Ach, gdym Cię złożył na marach otrutą – bólami ściętą twarz – źrenice szklane – tom ja przysięgnął taką pomstę lutą, jak Duch – co pisał ogniem: Thekel-Mane! Przez nocy tysiąc szukałem zbrodniarza, w gusła zabrnąłem i w czarne zaklęcia – Szatan objawił: zbrodniarz u ołtarza – – służy mnie – ale ma wygląd jagnięcia – – służy mnie – ale go oddam bez żalu – – ażebyś poznał bratyma w szakalu. – Tyś go paiżem swym zasłaniał w sieczy – – niejedna tobie zań przylgnęła rana – – ale jest zdrady pełen duch człowieczy, – gorszej – niż ciało paląca toffana. – Idź w grób – i legnij pod ciemnymi jodły, – wszystkie cię gwiazdy prócz jednej – zawiodły. – I tę jedyną – Tobie zadmuchnięto. – Ale masz w sobie, czego nikt nie zżarzy: – Prometeiczny ogień – duchów święto – – w zamurowanym lochu blask witraży... Coś mówił jeszcze – koń mój zdębion trwogą szedł jakiś żebrak lichy wiejską drogą. Rozsiekłem. Z świstem lecąc przez mokradła, deptałem węże jako srebrne struny – a z borów na mnie leciały widziadła i twarz zielona z nadpróchniałej truny – Wtem kościół. Z koniem wjechałem do nawy, lud śpiewał. Chrystus patrzył na mnie łzawy. „Nie będę Tobie służył, Jezu miły, boś nie jest Bogiem gwiazd ani ananki”. Na wieży dzwony same rozdzwoniły i same gasnąć poczęły kaganki – on – słońce krzyżma wzniósł – lecz patrzył groźno – już leżał w krwi... Ja król – ja sędzia – archanioł sumienia – zbirem stanąłem przed lico ojczyzny. Czemuż w mym sercu nie dotknęła blizny, którą korona mi wryła cierpienia – czemuż na gwiazd mych nie patrzy agonię – krzyżową mękę moją: rex Poloniae! Jeśli niewinny – niebo mu otwarłem, sam żyjąc w piekle miłości straconej, jeśli męczennik – jak lew go rozdarłem, ciemnym nieszczęścia grotem przebodzony – bo huczy we mnie tak ogromny dzwon, że gdy uderzy – to aż w Boga tron. Kto tu? znów przyszedł... oczyma przebija – szepce – tak cichy rozpacznie i blady „Jam święty – zbawił mię Chrystus Maryja” – precz maro! szatan cię wysłał na zwiady – któż wie cokolwiek? dusza ciemny bór – dusi mię – słońca! – wieków chór... Jak cicho... w małym ogródku przy celi – czerwone maki i modre baldaszki i te dziewanny, jak w złocie anieli, i migocące lazurowe ważki... Czy z mazowieckich jezior wy? czy na jej kurhanie gra pieśniarz? czy w borach tam słychać szlochanie? ...I odleciały!... a jam ryknął płaczem – gardzą – nieszczęścia królem i tułaczem. Ojczyzno! mych krwawiących kości nie złożę w Tobie – bobym Piotrowinem świadczył, wbrew ducha miłości – żeś mi macochą była, choć ja – synem. LAMENTACJE Szumi wicher – płacze, w gałęziach jodłowych – dokądże mnie wiodą bogunki żałobne? – Poprzez góry, morza – przez wulkanów jamy powiedziem braciszka na trójsen głęboki. W pierwszym śnie on wyśni lico ukochanej i będzie z nią płynął po złotych jeziorach; a w drugim śnie bory, pałace wysokie, miesiące czerwone i serce Chrystusa; a w trzecim: głębokie groty lazurowe i gwiazdy grające – i że jest – szczęśliwy! O siostry żałobne – czemuż mię niesiecie w zimne kurytarze nad stojącą wodą? Ale nie odrzekły – twarz mi zakrywają i grają i łkają na czarownym flecie. BAŚŃ Śpią wierzchołki gór w fioletowej mgle – tajemniczy bór ukołysał mnie – i przytulił mnie – usynowił mnie – i do siedmiu cór powiódł w białej mgle. Błyszczy zamek szklanny na czarnym ostrowie – a kwitną dziewanny i maków pąsowie... Na bawolim zagrał rogu siwy groźny Bór – wypłynęło na jezioro siedm królewskich cór. Ta Bez serca, jako hiacynt, jak hiacynt różowy, a Z wężami – jak lilija – lilija anielska; nad Umarłą szybowały krogulce i sowy, a Zaklętą owionęły mórz głębokich zielska. Dumna rozpacz – na harfie lazurowej grała, Kwiat niewoli – łańcuchy do gwiazd przykuwała, a Nieznaną – tęczowe kryją mi welony i jak pierścień Saturna, grają złote dzwony. Do łodzi mię proszą na bezchwiejne tonie – i kwiatem paproci operlają skronie – i płyną wśród skał pod mostem kamiennym – idzie pacholę z krzyżem promiennym. NOCE POLARNE „Oto nas dwoje na ogromnej pustyni, wiec nas Bóg pewnie słucha i na nas patrzy; a jeśli o rzeczy dobre prosić go będziemy, to nie opuści nas”. „I dziwił się Anhelli, że była spokojną o przyszłość, popełniwszy niegdyś zbrodnię wielką, a nawet krwią mając zmazane ręce” *** Jak zwiędłe liście czernią me kroki na śniegu, Noc cicha, błękitna mimo chmur. Błyskają ognie gdzieś z tamtego brzegu – wśród gór. Noc cicha – mimo chmur – mimo zawiei. Noc twórcza. Patrzę uśmiechniony w życie i śmierć. Jam brat Amaltei, ale z niebiosów strącony. Apollo – Helios – Agni – więcej ma duszo – nie pragnij. Noc cicha, twórcza – borów szumy – nad morzem księżyc skrzy – W głębinie widzę tumy i wieże trzy. Na czarnej wieży biją dzwony – to człowiek pogrzebiony. Na purpurowej groźne straże – tam przeznaczenie każe. W trzeciej – co zowie się królewska – lampa niebieska – to Ty! *** W mym sercu baśni o jutrzence i fantastyczne kwiaty szronu; w mym sercu jakby echo dzwonu; w mym sercu zakrwawione ręce grają na strunach miesiąca odwieczny ciemny hymn. Schodzę w labirynt podziemny – u stóp mych morze się roztrąca. GŁĘBINY DUCH W żelaznych trumnach króle Tatry. Noc – wicher i warczenie chmur. Noc – głębia i błyskanie watry. Z topieli pełznie okrwawiony Mór. Na głębię! na głębię! na serce morza pośród gór – wśród skał lodowo-śnieżnych wirują myśli jastrzębie – duch rwie się do bezbrzeżnych krain. Odbijam tratwę w mrok i patrzę w śmierci jamę i tworzę nową pieśń, jak Jubalkain – olbrzymów pieśń – umarłych bogów dramę – olbrzymów pieśń – Wöluspa i Szachname. Wichry! śnieżyce! mych szałów tabuny! przepaście! bory! słuchacze mych dum! w zatorach zemsty law kipiących szum – serc potrzaskanych tajemnicze runy – księżyce, gwiazdy – me bracia – me struny! Azalim skald? posiadłem dar cierpienia. Azalim król? któż większe ma przestworza? tak Atlantyda rzucona w głąb morza tysiącem kolumn błyszczy się i spienia. Znam bogów brzask: zielone oceany, w płomieniach zorzy lodowe katedry, ryk mastodontów, paroście i cedry, harf złotośpiewnych mistyczne peany i demiurgów orszak zadumany. Ponad górami, niby księżyc w pełni, snuje me serce czarodziejską przęśl – fiołkowy obłok u stóp mych się wełni – a jezior szklanych zatopiona gęśl gra wizje gwiazd – – ja z uchylonej trumny słucham – a wokół się walą kolumny – i ziemia drży pode mną – i drży serce moje, jak posąg, w miażdżonej świątyni – a w chmurach pędzą skrwawieni heroje, pytając mię o znak: śmierć na pustyni! Nad górą świata, nad głębiami szczytów, słyszę jęk matki, co mi serce rwie – rzucam w jej łono pył aerolitów – rzuciłbym słońce – lecz się łzami mglę. ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ Z czarnych kryształów mój pałac – w gryfy lemury rżnięty – gwiazdy przez witraż świecą zamarznięty. Perły posadzką, w koralach namioty – huczą nade mną gdzieś przeznaczeń młoty. Myśl moja rzeźbi posągowe mary [na Jowiszowym czole stygmat kary]. Po salach błądzę jako lew skrzydlaty [echem grobowym wtórzą kazamaty]. W melodiach ciszy nie zadrga zasłona [w trumnie z ołowiu ktoś jęczy i kona]. Mrok zimny pluszcze w śpiżowe podwoje [gwiazdy migocą w zmarzłe serce moje]. Zgrzytnęły dźwierze – pleśń i katakumba – pochodnia krwawi napis: in haec tumba. Wyrazy milkną, lecz połysk przelśniewa – w trumnie z ołowiu głos żałobny śpiewa. Chyłkiem się wije cień zamaskowany – idę rozpacznie do ostatniej ściany. Dotknąłem gwoździa – nisze się ozwarły – padłem na progu, jak człowiek umarły. Nieznana ręka podjęła mię z prochu – widzę grób – lampę konającą w lochu. Na stopniach klękam sarkofagu – od blasków się źrenica mruży – jak dwa płomyki białej róży świecą dwie ręce zapalone – dwie żywe ręce – jak przy Magu – me serce żywcem pogrzebione. I zaszlochały łzy w głębinie, zamigotały skrzydła zmięte – aniołów grają chóry święte – w różanych widzę mgłach świątynię – ale me serce już pęknięte – już go tym rajem nie upoję – anioły lecą ze mną w boje. Precz! – i wydarłem złote miecze – od przepaści moich progu wara wam – i wara Bogu! oto me serce człowiecze – rubinowa tajemnica – oto je rzucam w odmęty! – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – Jak czarna lecę błyskawica, nad przepaściami słychać me tętenty. A za mną śpiewa borów chór i łkają dzwony zatopionych miast – krwawi się serce morza pośród gór – konają tęcze zdruzgotanych gwiazd – hurra – tytany! w ręku piorun siny – ten świat roztrącić – w głębiny! w głębiny! NOKTURN Las płaczących brzóz śniegiem osypany, pościnał mi mróz moje tulipany. Leży u mych stóp konająca mewa – patrzą na jej trup zamyślone drzewa. Śniegiem zmywam krew, lecz jej nic nie zgłuszy – słyszę dziwny śpiew w czarnym zamku duszy. UMARŁY ŚWIAT Pokażę zamek wam nad czarną głębią, zarosły w tarnię, bluszcz i dziewięciornik – pokażę duchów siedzibę jastrzębią, wydartą przez mój miecz, a nie paciornik, i pójdę z wami w śpiewne kurytarze – podziemny znicz i piorun wam ukażę. Królestwo moje na miedzianej turni nad łez doliną w gradach i obłoku; na skalnej zbroi śnią rycerze jurni, kołysząc włócznie zielone w otoku – nad hełmem szafir, gwiazdami usiany, a pod pancerzem serce i wulkany. Jałowcem pachną krzesanicy pola, białe pustynne jak sybirski cmentarz – wszystko tu wieczne, jak ból i niedola, a choćbyś z pułkiem szedł, jak regimentarz, widząc toń zimną i martwą jeziora, poczujesz nagle w sercu szpon upiora. Dni moje przeszły, jak cień – i nic w górze – o Chryste – i Tyś minął – jestem dumny, widząc zmierzch bogów – serce mam w marmurze, a me tęsknoty zwarły się w kolumny krwawych bazaltów... Nie dbam o bożyszcza – z Walhalli mojej dymią mrok i zgliszcza. Zwano mię Chrobry. Stalowe koncerze biły jak hajnał w mego ducha dzwony, mój róg na puszczach zwoływał rycerze i rzewne w gajach straszył dziwożony, gdym wiódł w urocze rzek leśnych zakręty purpurą strojne, zdobyte okręty. Obłok się we mnie wpił żelaznolicy i głaz otulił, jak giezło grobowe. Pamięć półsenną dawnej mam świątnicy, kiedy się w tęczach ukazował Prowe i pszczół pobrzękiem szumiały lewady – pod rosochatym dębem wojsk obrady. Lecz świat mój umarł. Błądzę nad wybrzeżem wsłuchany w pomruk wilgotnych kamieni. Mój róg – bez echa... Cisza mi pacierzem była, a dziś już me serce rumieni. Gram tryumf – wicher mi łka przez szczeliny gram wieszczby – miesiąc zakrwawia się siny. Umarł... więc wichru i słońcu czarnemu, które już złotych nie wyda owocy, gram, – a hymnowi nie wyśpiewanemu wtórują cienie nadgwieździstej Mocy... Mój Bóg już umarł... w ogniu swe sztandary palę: miłości, nadziei, wiary... WIDMA Płyną z mogił duchy białe, jak męczonych ofiar dym – i swe szpony zlodowiałe zatapiają w sercu mym. I powstaje niepożyta rozoranej ziemi moc – wicher świszcze, wicher zgrzyta, to upiorów sądna noc. Kto jesteście – biali króle – co szeptacie w sercu mym? wyją bomby, świszczą kule – i z reduty płynie dym. Jak ten żołnierz się krwawi... idź precz! szubienica skrzypi i powiewa – kto obróci w moim sercu miecz – temu serce moje pieśń zaśpiewa. Ha – coś tętni – karawan i grób – ba, to jest – sędziego tron – widzę – siedzi w gwiazdach On – krwią bez głowy ściekający trup. A dokoła groźny stanął huf – zamarznięty na bezdrożach lud – lśnią na barkach czarne pióra sów – a na hełmach ich gwiazdy – jak cud. I ugiąłem przed nim kolano – i swą głowę złożyłem na pień – wtem zapłakał mi tęczowy Cień: czy miłością i ciebie zbłąkano? Ja odrzekłem: wyleję swą krew za ten jeden z mego serca śpiew – za ten jeden z ręki Bożej cud – za bijący w niebiosa grom – lud! Lecz zahuczał przeraźliwy śmiech – i na koniu poleciałem w cwał – a spod kopyt rozpryskiwał grzech – a na trąbie grał śpiżowej – Szał. I nie żądam już więcej aniołów – nie podaję już siebie na zgon – czuję – leci do mych oczodołów – z czarnej ręki sypiący się szron. I rozpędzam swego konia w cwał i przelatam żywe groby w skok – a na trąbie gra śpiżowej Szał – a gwiazdami osypuje – Mrok. *** „Izali nad umarłymi cuda czynić będziesz? Izali kto w grobie opowie miłość Twoją i prawdę Twoją – w ziemi zapomnienia?” Duch mój zamieszkał wyludnione miasta i widmem nędzy przepala swe oczy – duch mój gdzieś w dale bezimienne kroczy, jak pogrzeb, wynoszący trędowatych z miasta. Biją mi głucho popękane dzwony i anioł ciemny prowadzi za sobą – i jak biczownik, okryty żałobą, płaczę – a w łzach mych biją nieszczęść dzwony. W zmarzłej dolinie Cienia śmierci, gdzie gwiazd migocą sarkofagi, buduję sobie dół – i nagi z płomieniem schodzę w cienie śmierci. ZAMEK DUSZY Ty u bram moich, wiekuisty Boże! wszak władcą grobów jestem i pustyni – nie władcą nawet, bo nieraz się korzę przed cieniem cienia – i smutek mię czyni bezwładnym, jako w krach zamarzłe morze. Ale racz wstąpić do skalnej wieżycy, gdzie moje tygry wyściełam ajerem – przed Tobą, królu, stanę bez przyłbicy i miód wyniosę przedni – sercem szczerem – sam jestem – Bór i Poświst moi służebnicy Jarzą gromnice nad umarłym ciałem [z księgi mię żywych raczyłeś wymazać] – i obdarzywszy czarodziejstwa szałem – piekło mi każesz strącać, gwiazdy stwarzać i jako harfą być – pod lodu zwałem.. O Miłościwy! Ty mi ciemne moce na okręt życia-ś dał – w puszce Pandory i serce moje – jak gwiaździstą procę, rozwichrzasz duchem, co się rwie w przestwory a straż mi dzierżą głuche, zimne Moce. Oto mi płacze i budzi się wiecznie gość mój tajemny i więzień nieznany – czasem, jak Helios, gra hymny słoneczne, a czasem jęcząc jak żebrak złamany, tuli się do nóg moich – niebezpiecznie! Bo za jałmużnę łez – on dzikim śmiechem wstrząsa kamienny sklep – i aż w milczeniu skarg potępionych napełnia mię echem – a twarzy jego nie widać w płomieniu – a na Oliwnej Górze zwał go Chrystus – grzechem I teraz czuję – siedzi za mą głową Archanioł senny, co na krańcach ziemi rozpostarł skrzydła i baśń lazurową gra na organach palcami srebrnemi – – – Miłość – – i drugie niezgłębione słowo: Śmierć. Miałem się Bogu spowiadać – nie będę. Niech serce leży w zimnej bazylice osnute w marzeń królewską legendę i w proch – dopóki zaszumią orlice i tam uniosą, gdzie wszystko zdobędę! wszystko! i Ciebie czarny Polifemie, coś mi roztrzaskał maszt niedoli głazem – – Serce jak wulkan w swoich ogniach drzemie, zarosłe lilią i błękitnym ślazem – aż buchnie – i krwią swą zaleje tę ziemię, co u podnóża śni w jodeł tęsknocie, jako słowiki – gdy osiądą groby. Serce me tętni w głuchym grzmocie i zasłuchane w płacz kamiennej Nioby, gotowe bluźnić, że więdną stokrocie. Niech więdną – kwiaty rozstrzępione morzem, niechaj się więzień szalony uśmierca, biegnąc puszcz wolnych lodowym bezdrożem – niechaj me serce pęknie – lecz z Twojego serca dobędę także jęk – tym ostrym nożem – – Ona umarła – i nigdy nie wstanie – Ona zaklęta – i nikt jej nie zbudzi – rzuciłeś w zimny loch – na obłąkanie tę Świętą, gdzie się zakrwawi i zbrudzi i wyprze Ciebie, słysząc kurów pianie, słysząc Judasza cekiny i Piłatową sprawiedliwość Boga... – – – – – – – Ty opuszczony Starcze – błąkasz się w zamieć zimową, a nicość bije w swoje czarne dzwony, a piorun wije gniazdo nad Twą głową. I tu przychodzisz – Twórco przeznaczenia – [jak mnich wyklęty – aż na krańcach wioski – do samotnego nędzarza – wśród cienia żebrząc o węglik – w imię męki Boskiej...] – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – odszedł, nade mną zwarły się sklepienia – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – Mroki, pochłońcie mię! wy mię zatopcie, głębiny, – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – On nad urwiskiem, osypany szronem gwiazd – w zakrwawionem przestworzu... O, przebacz nam winy, jako my Tobie – błogosławim dzwonem umarłych – – – mających umrzeć tej godziny. ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ Aniołowie grają hymn. – serce moje płacze – Aniołowie idą w dal – serce me przyklęka, – i zostałem sam – gdzie grobowca pleśń – słońca nigdy już – ni gwiazd nie zobaczę – a prowadzi mię jakaś mściwa ręka – a prowadzi mię – wiekuistny żal.